Nadciąga rewolucja w świecie nauki

28 lipca 2010

W piątkowym wydaniu dziennika Polska ukazał się tekst prof. Michała Kleibera, który jako prezes Polskiej Akademii Nauk od kilku lat o otwartej nauce mówi dużo – ostatnio w audycji radiowej w rozmowie dotyczącej kondycji polskiej nauki, a wcześniej m.in. na organizowanym przez PAN już regularnie seminarium “Open Access i inne modele”.

Swój wywód Kleiber rozpoczyna zarysowaniem problemów dotyczących gospodarowania wiedzą, przedstawia ich znaczenie nie tylko dla rozwoju cywilizacyjnego ale również globalnej rywalizacji aby następnie zwrócić się ku kwestiom związanym z rozwojem nauki :

“Sprawa wykracza daleko poza sam problem komunikacji naukowej i dotyczy w istocie całej problematyki funkcjonowania nauki w społeczeństwie. W uproszczeniu chodzi tu o coraz powszechniejsze wśród niektórych uczonych poglądy, że wszystkie wyniki badań naukowych, jeszcze nawet w postaci “surowej” i niedopracowanej, powinny być udostępniane w sieci internetu i poddawane ocenie innych zainteresowanych badaczy. Zwolennicy tego poglądu uważają, że takie podejście zasadniczo odmienia pojęcie współpracy badawczej i podnosi produktywność pracy uczonych – dla dobra płacących za tę działalność, czyli de facto nas wszystkich. Przytaczane są różnorodne argumenty za – od praktycznych korzyści płynących z twórczego stosowania technik komputerowych do filozoficznych rozważań o nieprzewidywalnej synergii płynącej ze współpracy tysięcy nieznających się osób. Ale przeciwnicy też mają mocne argumenty. Ryzyko upowszechniania niezweryfikowanych informacji bądź całych teorii niejako tworzy “naturalne” możliwości plagiatów i trudności w ocenie wkładu poszczególnych uczonych do rezultatów badań. To też z pewnością zasługuje na rozwagę.

[...]

Jedno jest pewne – szerokie zaakceptowanie takiej otwartości procesów badawczych byłoby rewolucją na trudną do przewidzenia skalę, zmieniającą całkowicie metodologię uprawiania nauki i uzyskiwanych praw do jej wykorzystywania. Nie miejmy przy tym wątpliwości – sposoby udostępniania i ochrony posiadanej wiedzy są dzisiaj sednem subtelnych analiz korporacji, rządów, organizacji międzynarodowych, a sprawa nabierać będzie szybko jeszcze większego, wręcz kluczowego dla naszej przyszłości znaczenia. Znalezienie odpowiedniej równowagi pomiędzy otwartym dostępem do pewnych rodzajów wiedzy ogólnej – co jest niezbędne dla harmonijnego rozwoju cywilizacyjnego – a skutecznymi metodami ochrony posiadanej wiedzy umożliwiającej tworzenie innowacyjnych produktów i usług jest bez wątpienia zasadniczym zadaniem.”

Opublikowano w kategorii Aktualności, Nauka 2.0, OA w Polsce, Publikacje i analizy
Brak komentarzy

AMUR pierwsze w Polsce otwarte repozytorium uniwersyteckie

26 marca 2010

Dziś w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu o godzinie 13.30 odbędzie się uroczyste otwarcie repozytorium uniwersyteckiego AMUR (Adam Mickiewicz University Repository). Zbiór ma stanowić archiwum materiałów wydanych przez UAM lub będących efektem pracy związanych z nim badaczy, z których każdy, po założeniu osobistego konta, może na bieżąco deponować w odpowiedniej kolekcji swoje publikacje.

W obrębie zespołów należących do poszczególnych wydziałów można oglądać kolekcje materiałów dydaktycznych, konferencyjnych i publikacji naukowych. W początkowym zasobie znalazło się 70 pozycji.

Oddzielny zespół dodatkowo gromadzi wszystkie doktoraty, obronione na uczelni od listopada minionego roku, kiedy weszły w życie przepisy zobowiązujące do zdeponowania tekstu dysertacji w repozytorium i jego otwartego publikowana na specjalnej licencji. To pierwsza w Polsce realizacja pomysłu zbierania i udostępniania w otwartej formie prac doktorskich.

W repozytorium mają znaleźć się również czasopisma wydawane przez UAM, co powiększy zbiór Polskich czasopism Open Acess.

Repozytorium powstało dzięki współpracy UAMu z Biblioteką Uniwersytecką, reprezentowaną przez Emilię Karwasińską i Małgorzatę Rychlik. Przy budowie serwisu wykorzystano jedno z najchętniej używanych darmowych narzędzi do tworzenia otwartych repozytoriów -DSpace.

Tworzenie repozytoriów uczelnianych na świecie staje się coraz powszechniejszą praktyką. AMUR  jest pierwszą tego rodzaju inicjatywą i kamieniem milowym otwartej nauki w Polsce.

Opublikowano w kategorii Aktualności, Archiwa i repozytoria, Czasopisma, OA w Polsce
Brak komentarzy

Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa

19 stycznia 2010

Pomysł stworzenia Jagiellońskiej Biblioteki Cyfrowej, w oparciu o zbiory Uniwersytetu Jagiellońskiego i jego biblioteki, to już drugi projekt (pod koniec zeszłego roku pojawiła się informacja o ACADEMICE) który będzie mógł zostać zrealizowany dzięki dofinansowaniu z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. O przyznaniu kwoty ponad 5 mln złotych na ten cel Minister Kultury zadecydował w zeszłym tygodniu.

Prace dygitalizacyjne rozpoczęte zostaną już niebawem. Na początek planowane jest udostępnienie zbiorów prasy polskiej z XIX i początku XX wieku. Wiele z tych gazet to jedyne egzemplarze w Polsce. Materiały będą powszechnie dostępne, a zagrożone już teraz rozpadem oryginały zostaną poddane dodatkowej konserwacji zachowawczej i wyłączone z użytku. Ponadto do kolekcji zostaną włączone reprodukcje cyfrowe zbiorów specjalnych m. in. z Oddziału Rękopisów, Starych Druków, Zbiorów Muzycznych, Graficznych i Kartograficznych oraz Wydawnictw Rzadkich.

Zgodnie z zapowiedziami do JBC mają wejść w pierwszej, trwającej trzy lata, fazie projektu 1222 tomy czasopism oraz 1644 książek i jednostek zbiorów specjalnych. Wszystkie materiały, włącznie z prasą XIXwieczną, mają być dostępne w postaci, która umożliwia zdalne przeszukiwanie całych dokumentów.

Osobą odpowiedzialną za projekt jest Krystyna Sanetra, wicedyrektor ds zbiorów XIX-XXI w. Pierwsze zbiory zostaną udostępnione nie wcześniej niż przed końcem tego roku.

Opublikowano w kategorii Aktualności, Biblioteki cyfrowe
Brak komentarzy

Powstaje Cyfrowa Biblioteka Publikacji Naukowych ACADEMICA

4 grudnia 2009

Wiceprezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej prof. Włodzimierz Bolecki i prof. Krzysztof Malinowski z Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej oraz dyrektor Biblioteki Narodowej Tomasz Makowski na konferencji, która odbyła się 16 listopada w Bibliotece Narodowej zapowiedzieli początek stycznia 2010 początek prac nad stworzeniem Cyfrowej Biblioteki Publikacji Naukowych i przedstawili główne założenia projektu.

W ciągu trzech lat zgodnie z zapowiedzią ma powstać kolekcja licząca 170 tysięcy pozycji. W jej skład wejdą “najważniejsze i najbardziej aktualne publikacje naukowe”, wybrane przez zespół ekspertów powołany przez FNP. Digitalizacją zostaną objęte zarówno książki jak i czasopisma.

Projekt za pomocą założeń systemu wypożyczeń bibliotecznych (których realizacja w formie tradycyjnej trwa około miesiąca), w tym wypadku odniesionego do plików elektronicznych, rozwiązuje problemy wynikające z zasad prawa autorskego, a dotyczącego możliwości udostępniania treści przez biblioteki. W przyjętym rozwiązaniu książki będą dostępne na terenie ponad 500 bibliotek, a udostępniane publikacje mają być chronione przed nieograniczonym kopiowaniem i drukowaniem.

Pomysł powołania biblioteki wyszedł od Fundacji Nauki Polskiej, jego realizację wzięły na siebie NASK i Biblioteka Narodowa. Projekt zostanie sfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu POIG . Koszt realizacji oszacowano na ponad 34 mln zł.

Opublikowano w kategorii Aktualności, Archiwa i repozytoria, Biblioteki cyfrowe, dygitalizacja
Brak komentarzy

Internet w warsztacie historyka

4 listopada 2009

Marcin Wilkowski, twórca portalu Historia i media, oraz Maciej Rynarzewski organizują realizowany w całości on-line kurs dla studentów historii poświęcony zagadnieniom użycia nowoczesnych technologii w nauce: Historia i internet.

Szczegółowe tematy poruszane podczas kursu skupiają się m. in. wokół zagadnień otwartości nauki, digital humanities, digitalizacji i udostępniania źródeł w internecie, czy nowoczesnych narzędzi ułatwiających kwerendy.

Pomysł zorganizowania kursu jest odpowiedzią na nieobecność tej tematyki w ramach programu realizowanego w trakcie studiów. Ma na celu przybliżenie studentom zagadnień cyfrowej humanistyki, pokazanie potencjału internetu, który można wykorzystać w badaniach naukowych, a także skłonienie młodych naukowców realizowania własnych projektów internetowych.

Zgłoszenie następuję przez wypełnienie formularza aplikacyjnego w terminie do 30 listopada 2009. Liczba osób, mogących wziąć udział w kursie jest ograniczona. Projekt będzie trwał od 1 grudnia 2009 do 30 kwietnia 2010.

Opublikowano w kategorii Aktualności, Inicjatywy pokrewne
Brak komentarzy