Nadciąga rewolucja w świecie nauki

28 lipca 2010

W piątkowym wydaniu dziennika Polska ukazał się tekst prof. Michała Kleibera, który jako prezes Polskiej Akademii Nauk od kilku lat o otwartej nauce mówi dużo – ostatnio w audycji radiowej w rozmowie dotyczącej kondycji polskiej nauki, a wcześniej m.in. na organizowanym przez PAN już regularnie seminarium “Open Access i inne modele”.

Swój wywód Kleiber rozpoczyna zarysowaniem problemów dotyczących gospodarowania wiedzą, przedstawia ich znaczenie nie tylko dla rozwoju cywilizacyjnego ale również globalnej rywalizacji aby następnie zwrócić się ku kwestiom związanym z rozwojem nauki :

“Sprawa wykracza daleko poza sam problem komunikacji naukowej i dotyczy w istocie całej problematyki funkcjonowania nauki w społeczeństwie. W uproszczeniu chodzi tu o coraz powszechniejsze wśród niektórych uczonych poglądy, że wszystkie wyniki badań naukowych, jeszcze nawet w postaci “surowej” i niedopracowanej, powinny być udostępniane w sieci internetu i poddawane ocenie innych zainteresowanych badaczy. Zwolennicy tego poglądu uważają, że takie podejście zasadniczo odmienia pojęcie współpracy badawczej i podnosi produktywność pracy uczonych – dla dobra płacących za tę działalność, czyli de facto nas wszystkich. Przytaczane są różnorodne argumenty za – od praktycznych korzyści płynących z twórczego stosowania technik komputerowych do filozoficznych rozważań o nieprzewidywalnej synergii płynącej ze współpracy tysięcy nieznających się osób. Ale przeciwnicy też mają mocne argumenty. Ryzyko upowszechniania niezweryfikowanych informacji bądź całych teorii niejako tworzy “naturalne” możliwości plagiatów i trudności w ocenie wkładu poszczególnych uczonych do rezultatów badań. To też z pewnością zasługuje na rozwagę.

[...]

Jedno jest pewne – szerokie zaakceptowanie takiej otwartości procesów badawczych byłoby rewolucją na trudną do przewidzenia skalę, zmieniającą całkowicie metodologię uprawiania nauki i uzyskiwanych praw do jej wykorzystywania. Nie miejmy przy tym wątpliwości – sposoby udostępniania i ochrony posiadanej wiedzy są dzisiaj sednem subtelnych analiz korporacji, rządów, organizacji międzynarodowych, a sprawa nabierać będzie szybko jeszcze większego, wręcz kluczowego dla naszej przyszłości znaczenia. Znalezienie odpowiedniej równowagi pomiędzy otwartym dostępem do pewnych rodzajów wiedzy ogólnej – co jest niezbędne dla harmonijnego rozwoju cywilizacyjnego – a skutecznymi metodami ochrony posiadanej wiedzy umożliwiającej tworzenie innowacyjnych produktów i usług jest bez wątpienia zasadniczym zadaniem.”

Opublikowano w kategorii Aktualności, Nauka 2.0, OA w Polsce, Publikacje i analizy
Brak komentarzy

AMUR pierwsze w Polsce otwarte repozytorium uniwersyteckie

26 marca 2010

Dziś w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu o godzinie 13.30 odbędzie się uroczyste otwarcie repozytorium uniwersyteckiego AMUR (Adam Mickiewicz University Repository). Zbiór ma stanowić archiwum materiałów wydanych przez UAM lub będących efektem pracy związanych z nim badaczy, z których każdy, po założeniu osobistego konta, może na bieżąco deponować w odpowiedniej kolekcji swoje publikacje.

W obrębie zespołów należących do poszczególnych wydziałów można oglądać kolekcje materiałów dydaktycznych, konferencyjnych i publikacji naukowych. W początkowym zasobie znalazło się 70 pozycji.

Oddzielny zespół dodatkowo gromadzi wszystkie doktoraty, obronione na uczelni od listopada minionego roku, kiedy weszły w życie przepisy zobowiązujące do zdeponowania tekstu dysertacji w repozytorium i jego otwartego publikowana na specjalnej licencji. To pierwsza w Polsce realizacja pomysłu zbierania i udostępniania w otwartej formie prac doktorskich.

W repozytorium mają znaleźć się również czasopisma wydawane przez UAM, co powiększy zbiór Polskich czasopism Open Acess.

Repozytorium powstało dzięki współpracy UAMu z Biblioteką Uniwersytecką, reprezentowaną przez Emilię Karwasińską i Małgorzatę Rychlik. Przy budowie serwisu wykorzystano jedno z najchętniej używanych darmowych narzędzi do tworzenia otwartych repozytoriów -DSpace.

Tworzenie repozytoriów uczelnianych na świecie staje się coraz powszechniejszą praktyką. AMUR  jest pierwszą tego rodzaju inicjatywą i kamieniem milowym otwartej nauki w Polsce.

Opublikowano w kategorii Aktualności, Archiwa i repozytoria, Czasopisma, OA w Polsce
Brak komentarzy

Otwarty mandat IBB PAN

13 marca 2010

Miesiąc temu Instytut Biochemi i Biofizyki PAN przyjął mandat Open Access. Od tej pory wszystkie publikacje jego pracowników będą dostępne w otwartym repozytorium, nie później niż 12 miesięcy od ukazania się tekstu w formie tradycyjnej.

IBB jest pierwszą w Polsce placówką naukową, która zdecydowała się na wprowadzenie tego rozwiązania i została wpisana na listę Registry of Open Access Repository Material Archiving Policies jako 145 na świecie.

Repozytorium IBB PAN zostało zbudowane w oparciu o jedno z najpopularniejszych narzędzi do budowania otwartych repozytoriów – EPrints. W początkowej kolekcji, zebranej znalazło się 5 publikacji z zakresu m. in. botaniki, farmakologii.

Opublikowano w kategorii Archiwa i repozytoria, Dokumenty i deklaracje, OA w Polsce
Brak komentarzy

OpenAGH

24 stycznia 2010

W miniony czwartek na konferencji prasowej rektor Akademii Górniczo-Hutniczej prof. Antoni Tajduś oficjalnie przedstawił uruchomioną 8 stycznia platformę OpenAGH.

To pierwszy w Polsce serwis udostępniający otwarte materiały edukacyjne stworzony przez uczelnię wyższą. W jego zasobach już teraz znajduje się 69 kursów, na które składają się animacje, symulacje, czy gotowe wykłady i ćwiczenia. Poza tym w serwisie można znaleźć całe podręczniki, których autorami są pracownicy AGH. Przestudiowanie całości zgromadzonych zbiorów zajęłoby około 1,5 tysiąca godzin kursowych – liczba jak na początek całkiem imponująca.Wszystkie materiały są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach.

Nie bez znaczenia jest tu fakt, że projekt stworzenia platformy jest kierowany przez Centrum eLearningu (CeL AGH). CeL funkcjonuje pod obecną nazwą od 2006 roku, a działalność rozpoczęło już kilka lat wcześniej.

AGH jest pierwszą polską uczelnią, która stała się członkiem Open Courseware Consortium, w którego ramach uczelnie z całego świata udostępniajągromadzone przez siebie otwarte zasoby edukacyjne. W odróżnieniu jednak od większości z nich, OpenAGH jako pierwsze publikuje treści tworzone przez studentów, pracujących pod opieką tutorów.

Wszystkie materiały udostępnione są na licencji Creative Commons BY-NC-SA, za zgodą ich twórców. Jak poinformował rektor, większość pracowników uczelni już taką zgodę udzieliła.

Opublikowano w kategorii Archiwa i repozytoria, OA w Polsce, otwartanauka, otwarte licencje
Brak komentarzy

Prof. Niezgódka o nowej społeczności wiedzy

9 kwietnia 2008

Na ostatnim posiedzeniu Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich w Toruniu prof. Marek Niezgódka przedstawił wykład o przyszłości komunikowania naukowego. Wychodząc od pytania o przyszłość Biblioteki Wirtualnej Nauki szef ICM zapowiedział rektorom nadejście nowej społeczności wiedzy opartej o otwarty model przepływu informacji naukowej. Marek Niezgódka mówił o wprowadzaniu Open Access jako modelu obowiązującego na wielu światowych uczelniach a także o zmianach w modelu wydawniczym – przejściu od “legacy model“, w którym “autorzy piszą, wydawcy wydają a czytelnicy kupują” do “kreacji partycypacyjnej“, w której “kluczem jest innowacyjność a książki stają się zintegrowanym procesem, łączącym manuskrypt z komentarzami użytkowników, mediów, linkami, załącznikami audio i wideo“.
Profesor zadał pytania: Co z Polską? Czy stać nas na nieupublicznianie zasobów? Czy chcemy zatrzymać rewolucję? Zaapelował do rektorów o wspieranie otwartego modelu naukowego poprzez:

• wspólny dla wszystkich polskich uniwersytetów mandat repozytoryjny,
• wprowadzenie zasady jawnego opiniowania publikacji umieszczanych w repozytoriach,
• uczynienie recenzji elementem działalności naukowej,
• powołanie Koalicji na Rzecz Otwartej Nauki.

Prezentacja jest dostępna na stronach ICM.

Opublikowano w kategorii Aktualności, OA w Polsce
Brak komentarzy