Swoje bodajże najważniejsze publikacje udostępniły nam: prof. Jolanta Choińska-Mika, wicedyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Warszawskiego, od lat zajmująca się tematyką obyczajów pragmatyki polityki staropolskiej. Oraz prof. Zofia Zielińska, kierownik Zakładu Historii Nowożytnej IHUW, zasiadająca w Radzie Programowej MHP – a swoje badania skupiająca w obrębie późnej epoki stanisławowskiej i wydarzeń okołorozbiorowych.

Do kolekcji dodaliśmy następujące pozycje:

Zofia Zielińska, PWN, 1981 : Walka “Familii” o reformę Rzeczypospolitej 1743-1752
Jolanta Choińska-Mika, Wydawnictwo Sejmowe, 1998 : Sejmiki mazowieckie w dobbie Wazów

Nakłady obu książek już się wyczerpały. Na reprinty – nie ma co liczyć. W bibliotekach egzemplarze są już mocno zużyte. Zdobycie w obiegu antykwarycznym nie jest proste.

Wspomniane publikacje stanowią zaczątek historycznej kolekcji z zakresu nowożytności. Dzięki współpracy z MHP sprawy nabierają tempa. Czynimy starania o umieszczenie w kolekcji najstarszych książek prof. Andrzeja Wyczańskiego i prof. Antoniego Mączaka. Mamy nadzieję, że skorzystają z nich zarówno naukowcy jak i studenci.

Za pomoc w uzyskaniu informacji niezbędnych do udostępnienia książek przez ich autorów dziękujemy też PWN oraz Wydawnictwu Sejmowemu.

To pierwszy w Polsce serwis udostępniający otwarte materiały edukacyjne stworzony przez uczelnię wyższą. W jego zasobach już teraz znajduje się 69 kursów, na które składają się animacje, symulacje, czy gotowe wykłady i ćwiczenia. Poza tym w serwisie można znaleźć całe podręczniki, których autorami są pracownicy AGH. Przestudiowanie całości zgromadzonych zbiorów zajęłoby około 1,5 tysiąca godzin kursowych – liczba jak na początek całkiem imponująca.Wszystkie materiały są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach.

Nie bez znaczenia jest tu fakt, że projekt stworzenia platformy jest kierowany przez Centrum eLearningu (CeL AGH). CeL funkcjonuje pod obecną nazwą od 2006 roku, a działalność rozpoczęło już kilka lat wcześniej.

AGH jest pierwszą polską uczelnią, która stała się członkiem Open Courseware Consortium, w którego ramach uczelnie z całego świata udostępniajągromadzone przez siebie otwarte zasoby edukacyjne. W odróżnieniu jednak od większości z nich, OpenAGH jako pierwsze publikuje treści tworzone przez studentów, pracujących pod opieką tutorów.

Wszystkie materiały udostępnione są na licencji Creative Commons BY-NC-SA, za zgodą ich twórców. Jak poinformował rektor, większość pracowników uczelni już taką zgodę udzieliła.

Oto krótka informacja o książce z jej okładki:

„Wielka transformacja” poświęcona jest analizie zmian wzrostu fizycznego mieszkańców Królestwa Polskiego w okresie 1866−1913. Ponieważ wzrost fizyczny człowieka w około 30% uwarunkowany jest przez środowisko – głównie wyżywienie i warunki higieniczne − przeto jego zmiany odzwierciedlają poprawę lub pogorszenie standardu życia w okresie dzieciństwa i młodości. Analiza wzrostu stających do poboru 21−letnich mężczyzn pozwala prześledzić nie tylko przemiany koniunktury, ale i uwarstwienia społecznego w dobie modernizacji Królestwa Polskiego.

Prace dygitalizacyjne rozpoczęte zostaną już niebawem. Na początek planowane jest udostępnienie zbiorów prasy polskiej z XIX i początku XX wieku. Wiele z tych gazet to jedyne egzemplarze w Polsce. Materiały będą powszechnie dostępne, a zagrożone już teraz rozpadem oryginały zostaną poddane dodatkowej konserwacji zachowawczej i wyłączone z użytku. Ponadto do kolekcji zostaną włączone reprodukcje cyfrowe zbiorów specjalnych m. in. z Oddziału Rękopisów, Starych Druków, Zbiorów Muzycznych, Graficznych i Kartograficznych oraz Wydawnictw Rzadkich.

Zgodnie z zapowiedziami do JBC mają wejść w pierwszej, trwającej trzy lata, fazie projektu 1222 tomy czasopism oraz 1644 książek i jednostek zbiorów specjalnych. Wszystkie materiały, włącznie z prasą XIXwieczną, mają być dostępne w postaci, która umożliwia zdalne przeszukiwanie całych dokumentów.

Osobą odpowiedzialną za projekt jest Krystyna Sanetra, wicedyrektor ds zbiorów XIX-XXI w. Pierwsze zbiory zostaną udostępnione nie wcześniej niż przed końcem tego roku.

Autorami przewodnika są koordynatorzy projektu Creative Commons Polska: Justyna Hofmokl, Krzysztof Siewicz i Alek Tarkowski, oraz Bożena Bednarek-Michalska z biblioteki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i Jakub Szprot z ICM UW. Autorem wstępu do przewodnika jest Edwin Bendyk.

W przewodniku najwięcej uwagi poświęcamy działaniom na rzecz Otwartego Dostępu (Open Access) do artykułów naukowych, stanowiącego dzisiaj najbardziej rozwiniętą formę otwartej nauki. Opisane są również inne otwarte procesy: działania na rzecz otwartości treści edukacyjnych, otwartego dostępu do surowych danych badawczych, otwarty model prowadzenia badań oraz wykorzystanie w sferze nauki nowych form komunikacji sieciowej – tak zwana Nauka 2.0.

Publikację uzupełniają rekomendacje dotyczące wdrażania otwartej nauki w Polsce, dział pytań i odpowiedzi dotyczący aspektów prawnych otwartej nauki (m.in. licencji Creative Commons) oraz tłumaczenia podstawowych deklaracji otwartości w nauce.

Cieszymy się, że nasz przewodnik uzyskał poparcie Departamentu Strategii Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, którego dyrektor, Krzysztof Gulda polecił go pracownikom polskich instytucji naukowych jako dobre źródło wiedzy o otwartej nauce.

Przewodnik jest dostępny online, istnieje również możliwość zamówienia darmowego egzemplarza (wystarczy wypełnić formularz podając adres, na który należy wysłać przewodnik).

*

Przewodnik został napisany i przygotowany w ramach projektu “Otwórz książkę”, przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię, poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego w ramach Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego.

W 2008 roku na zorganizowanej w Berkeley przez SFC konferencji podpisano dokument o nazwie “Wheeler Declaration”, definiujący otwarty uniwersytet. Uczelnie, zgodnie z podpisanym dokumentem powinny m. in.:

• udostępniać wyniki prowadzonych badań w modelu otwartym;
• zbierać materiały wykorzystywane w toku nauki w zbiorach otwartych zasobów edukacyjnych;
• stosować wolne oprogramowanie i otwarte standardy;
• budować sieć uniwersytecką w sposób, który naśladowałby otwarty charakter internetu.

Projekt pierwotnie nazwany Open University Campaign poza oczywistymi celami: dążeniem do upowszechniania wyników badań, wspieraniem otwartości uniwersytetów i edukacją, ma też na celu wprowadzenie otwartości jako nowego kryterium oceny uniwersytetu i stworzenie potrzebnych do tego ram prawnych.

W ramach realizacji projektu podjęte zostaną badania nad rozwojem polityki otwartości na uczelniach całego świata, efektem których będzie ranking otwartości uniwersytetów.

W październiku zakończyła się faza pilotażowa projektu, w której testowane były różne rozwiązania dotyczące struktury kursów, organizacji i komunikacji w obrębie społeczności p2pU. Przeprowadzono 9 kursów, w których brało udział około 90 osób.

Tematyka pierwszych kursów była różnorodna – od takich jak “Wstęp do literatury cyberpunkowej”, “Poker i myślenie strategiczne”, przez “Ekonomię behawioralną i podejmowanie decyzji”, “Prawo autorskie a edukacja”, po kurs poświęcony zagadnieniom bioetyki. Każdy z kursów miał przygotowany własny sylabus, terminarz i materiały merytoryczne udostępniane online. Uczestnicy na zakończenie mogli otrzymać certyfikat i publicznie ocenić kurs w którym brali udział.

Prace pilotażowe zostały podsumowane na pierwszych warsztatach P2PU w Berlinie. W tej chwili platforma jest na progu wprowadzenia nowych rozwiązań technologicznych, przed uruchomieniem następnej serii kursów. Do projektu może włączyć się każdy, kto ma pomysł na nowy temat zajęć.

Wsparcia finansowego projektowi udzieliły Hewlett Foundation i Shuttleworth Fudation. Patronat nad projektem objął Uniwerstyet Kalifornijski. Dodatkowe zaplecze dla tej oddolnej inicjatywy stanowi projekt CCLearn (odnoga Creative Commons zajmująca się otwartą edukacją). Wszystkie materiały zgromadzone i powstające w ramach projektu są dostępne na licencjach Creative Commons. Można się spodziewać, że wkrótce projekt ten stanie się stałym zapleczem dla otwartej nauki.

W ciągu trzech lat zgodnie z zapowiedzią ma powstać kolekcja licząca 170 tysięcy pozycji. W jej skład wejdą “najważniejsze i najbardziej aktualne publikacje naukowe”, wybrane przez zespół ekspertów powołany przez FNP. Digitalizacją zostaną objęte zarówno książki jak i czasopisma.

Projekt za pomocą założeń systemu wypożyczeń bibliotecznych (których realizacja w formie tradycyjnej trwa około miesiąca), w tym wypadku odniesionego do plików elektronicznych, rozwiązuje problemy wynikające z zasad prawa autorskego, a dotyczącego możliwości udostępniania treści przez biblioteki. W przyjętym rozwiązaniu książki będą dostępne na terenie ponad 500 bibliotek, a udostępniane publikacje mają być chronione przed nieograniczonym kopiowaniem i drukowaniem.

Pomysł powołania biblioteki wyszedł od Fundacji Nauki Polskiej, jego realizację wzięły na siebie NASK i Biblioteka Narodowa. Projekt zostanie sfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu POIG . Koszt realizacji oszacowano na ponad 34 mln zł.

Nie bez powodu więc na zlecenie rządu australijski Instytut Meteorologiczny realizuje program gromadzenia różnego rodzaju danych i informacji o wodzie. Zgodnie z ustawą Water Act informacje te mają być udostępniane publicznie w możliwie najłatwiejszy sposób. Postępując za wskazówkami departamentu ds ochrony środowiska i zasobów naturalnych, który wykorzystywanie narzędzi Creative Commons umieścił na liście praktyk rekomentowanych, Instytut skłania współpracowników do udostępniania informacji na licencji  Creative Commons Uznanie autorstwa. Wskazuje ten pomysł jako rozwiązanie niezwykle wygodne zarówno dla udostępniających dane, jak i korzystających z nich. Licencje pozwalają na rozpowszechnianie danych bez potrzeby bezpośredniego kontaktu z tym, kto je udostępnia.

To kolejny realizowany na dużą skalę australijski projekt rządowy posługujący się narzędziami Creative Commons. W zeszłym roku zaadaptował je na swojej witrynie internetowej australijski urząd statystyczny.

Więcej informacji na stronie Creative Commons Australia.

W swoim raporcie Crow prezentuje stosowane rozwiązania, które dzieli na dwie główne kategorie. Pierwszą z nich stanowią modele, w których główne koszty gromadzenia i udostępniania ponoszą twórcy baz wiedzy. Do drugiej zaliczają się modele, w których to użytkownicy zasobów ponoszą koszty ich przechowywanie i udostępniania. Wszystkie rozwiązania są zilustrowane konkretnymi przykładami wykorzystujących je wydawców.

Przewodnik jest dostępny bezpłatnie. Czytający online mogą na bieżąco wymieniać komentarze i dzielić się własnymi doświadczeniami.