Europejskie Stowarzyszenie Uniwersytetów o otwartym dostępie

29 stycznia 2016 r. Rada Europejskiego Stowarzyszenia Uniwersytetów (EUA) przyjęła „Plan działania dotyczący wprowadzania otwartego dostępu do publikacji naukowych”. Dokument ten jest kluczowym elementem, zaaprobowanej podczas styczniowego posiedzenia, polityki EUA mającej na celu wspieranie instytucji członkowskich w przyjmowaniu otwartego dostępu.

To pierwsze z szeregu działań, jakie EUA planuje podjąć, by przedstawić wpływ otwartości w nauce na europejskie uczelnie. Stowarzyszenie będzie sukcesywnie omawiać najważniejsze kwestie związane z tą tematyką, takie jak ewaluacja dorobku badawczy, jakość publikacji, automatyczna analiza tekstów i danych (text and data mining), a także prawo autorskie, ochrona danych oraz infrastruktura otwartego dostępu.

Moment opublikowania dokumentu jest ważny ze względu na sprzyjający otwartości w nauce klimat polityczny. Na arenie europejskiej wzrasta poparcie dla idei otwartego dostępu – jest to m.in. jeden z priorytetów Holandii podczas jej unijnej prezydencji.

Dzień Domeny Publicznej 2016

Co roku 1 stycznia twórczość kolejnych artystów włączana jest do domeny publicznej. Trafiają tam utwory, które przestają podlegać ochronie prawnej wtedy, gdy od śmierci ich twórców upływa 70 lat. W rezultacie utwory te stają się „własnością publiczną”, dostęp do nich jest nieograniczony i mogą być wykorzystywane w dowolnym celu bez konieczności pozyskiwania na to zgody.



29 stycznia 2016 r. w lokalu Solec 44 w Warszawie odbędą się obchody Dnia Domeny Publicznej 2016. Spotkanie poświęcone będzie zarówno twórcom, którzy w tym roku zasilili domenę publiczną, jak i perspektywie na najbliższe lata.

Organizatorzy zapraszają również do wzięcia udziału w warsztatach dotyczących potencjału zasobów z domeny publicznej, ich właściwego oznaczania i udostępniania, a także animowania działań wokół nich oraz kwestii prawnych, które należy znać i rozumieć, aby swobodnie poruszać się w tym obszarze. Warsztaty poprowadzą między innymi: Karol Piekarski (Medialab Katowice), Natalia Mileszyk (Centrum Cyfrowe), Kamil Śliwowski (Koalicja Otwartej Edukacji), Katarzyna Strycharz (Creative Commons Polska) oraz Borys Kozielski (Wikiradio). Chętni proszeni są o rejestrację.

Więcej informacji na temat Dnia Domeny Publicznej 2016 na stronie organizatora.

Jak badać realizację polityki otwartości?

Polityka otwartości to przyjmowane przez instytucje zobowiązanie dotyczące udostępnienia publikacji w otwartym dostępie. Od 2003 r. rejestr ROARMAP zarejestrował ponad 730 instytucji z całego świata, które przyjęły tego typu rozporządzenia. Jednak polityka otwartego dostępu doprowadza do rzeczywistej zmiany dopiero wtedy, gdy jest faktycznie realizowana w praktyce.

Z tego powodu przestrzeganie reguł powinno być monitorowane. Badanie zgodności praktyki naukowców z nałożonymi na nich zobowiązaniami w zakresie otwartego udostępniania jest ważne m.in. po to, by ocenić wpływ otwartości na dorobek instytucji, a także by poznać zapotrzebowanie na szkolenia lub inne działania wspierające pracowników instytucji w sprawnym poruszaniu się w obszarze komunikacji naukowej.

Mafalda Picarra z JISC w artykule „Monitoring Compliance with OA Policies” prezentuje metody, za pomocą których instytucje mogą badać stopień realizacji wprowadzonych przez siebie polityk otwartości.

Seminarium “Research data in the humanities”

14 grudnia 2015 r. w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie odbędzie się organizowane przez ICM UW międzynarodowe seminarium „Research data in the humanities”. Przy udziale ekspertów z europejskich instytucji naukowych zostaną na nim omówione zarówno ogólne zagadnienia dotyczące danych badawczych w humanistyce i naukach o sztuce, jak i konkretne problemy z zakresu infrastruktury i zarządzania danymi.

Nowe narzędzia i metody prowadzenia badań pojawiające się w humanistyce i naukach o sztuce powodują, że coraz ważniejsze staje się zarządzanie powstającymi w tych obszarach danymi badawczymi. Dlatego tworzone w ICM UW Otwarte Centrum Danych i ich Analiz (OCEAN) ma służyć nie tylko naukom ścisłym, ale również humanistyce i naukom o sztuce. Seminarium jest skierowane do wszystkich zainteresowanych kwestiami związanymi z  wytwarzaniem, przetwarzaniem, analizowaniem, wykorzystaniem i udostępnianiem danych w tych obszarach.

Szczegółowe informacje oraz formularz zgłoszeniowy dostępne są na stronie ICM.

Złota droga otwartego dostępu w Holandii

Holenderska Organizacja Badań Naukowych (NWO) poinformowała o nowej polityce otwartości. Zmienione zasady zaczęły obowiązywać od 1 grudnia 2015 r., czyli niemal od razu po ogłoszeniu decyzji. NWO wymaga, by wszystkie publikacje powstałe dzięki jej grantom znalazły się natychmiast w otwartym dostępie. Wymóg natychmiastowości jest kluczowym czynnikiem wyróżniającym tę politykę: Holendrzy przestali akceptować embargo, które często może wynosić nawet 6 miesięcy (12 miesięcy dla nauk humanistycznych i społecznych).

Z wymogiem natychmiastowej otwartości związana jest preferencja złotej drogi otwartego dostępu, czyli otwartego udostępniania publikacji przez wydawców. Jednocześnie NWO akceptuje zieloną drogę (deponowanie w repozytoriach), ale rezygnuje ze wspierania czasopism hybrydowych (czyli subskrybowanych, z opcją wykupienia otwartego dostępu do poszczególnych artykułów bezpośrednio przez ich autorów lub zatrudniające ich instytucje). Specjalny fundusz, z którego beneficjenci programów grantowych mogą otrzymać do 6 tys. euro na publikację w otwartym czasopismie, został zamknięty dla czasopism hybrydowych. W przypadku zielonej drogi otwartego dostępu NWO dąży do ograniczenia dystrybucji różnych wersji tej samej publikacji. Szczególnie sceptycznie podchodzi do praktyki deponowania wersji sprzed recenzji.

Polityka otwartości NWO będzie obejmowała nie tylko czasopisma, ale również książki.

Additional information